2018/51 deels-onzorgvuldig

Samenvatting

Omroep Flevoland heeft journalistiek onzorgvuldig gehandeld door het artikel “Forum voor de Ouderen wil af van kandidaat” te publiceren zonder voldoende wederhoor toe te passen bij mevrouw A.M. Apeldoorn (klaagster). De omroep mocht niet volstaan met het verwerken van een e-mail van klaagster aan derden, waarin zij had laten weten dat zij niet op de kwestie wilde ingaan. Niet valt in te zien waarom de omroep niet langer op een reactie van klaagster had kunnen wachten.
Na de publicatie heeft de omroep klaagster ruim de gelegenheid geboden alsnog te reageren, zodat haar reactie aan het artikel had kunnen worden toegevoegd. Dat klaagster om haar moverende redenen hierop niet is ingegaan, kan de omroep niet worden verweten. De omroep heeft derhalve op journalistiek zorgvuldige wijze de klacht afgehandeld. De Raad doet de aanbeveling aan Omroep Flevoland om deze conclusie integraal of in samenvatting te publiceren.

Conclusie van de Raad voor de Journalistiek
inzake de klacht van

A.M. Apeldoorn

tegen

de hoofdredacteur van Omroep Flevoland

Mevrouw A.M. Apeldoorn te Lelystad (klaagster) heeft op 8 maart 2018 een klacht ingediend tegen de hoofdredacteur van Omroep Flevoland. Nadat de secretaris van de Raad met klaagster heeft gecorrespondeerd over de klachtprocedure, heeft klaagster op 6 juli 2018 aan de Raad bericht dat zij de klacht handhaaft. Bij de beoordeling van de klacht is correspondentie betrokken van klaagster en de heer A. Berends, hoofdredacteur, van 18 juli 2018 en van 10 en 11 september 2018.

De klacht is behandeld op de zitting van de Raad van 28 september 2018. Klaagster is daar verschenen vergezeld door haar zoon. Namens de omroep waren de heer R. Schuurman, redacteur, en de heer Berends aanwezig.

DE FEITEN

Op 1 maart 2018 is op de Facebook-pagina van het Forum voor de Ouderen het volgende bericht verschenen:
“AANDACHT
Wij willen onze volgers op de hoogte brengen dat mevrouw Mary Apeldoorn geen deel meer uit maakt van ons team. Hoewel zij fysiek nog op plaats 3 op de lijst staat, is zij NIET verkiesbaar voor Forum voor de Ouderen. De voorkeurstemmen op naam van Mevrouw Apeldoorn, zijn voor Forum voor de Ouderen verloren stemmen. Wij vragen onze kiezers te stemmen op lijst en niet op voorkeur.”

Vervolgens heeft Schuurman op 7 maart 2018 om 13:22 uur het volgende e-mailbericht aan klaagster gestuurd:
“Ons komt ter ore dat Forum voor de Ouderen niet langer met u wil samenwerken en dat u niet verkiesbaar zou zijn voor de partij. lk beschik over de mail waarin u hiervan afstand neemt en waarin u juridische stappen tegen de partij aankondigt. lk heb net gebeld met de heer Dreesman om zijn versie van het verhaal te horen. Graag zou ik in het kader van hoor/wederhoor ook van u horen wat er nu aan de hand is. Kunt u met mij contact opnemen?”

Enkele uren later is op de website van Omroep Flevoland een artikel verschenen met de kop “Forum voor de Ouderen wil af van kandidaat”. Het artikel luidt:
“De nieuwe politieke partij Forum voor de Ouderen in Lelystad heeft per direct de samenwerking beëindigd met de nummer drie op de kandidatenlijst, Mary Apeldoorn. Haar ‘ware intenties om politiek actief te worden zijn niet integer van aard’, zo schrijft de lijsttrekker aan de andere partijen.
Lijsttrekker Koen Dreesman zegt dat er met Apeldoorn ‘afspraken waren gemaakt naar aanleiding van mogelijke onverkwikkelijkheden die rond haar hebben gespeeld’. Dreesman wil niet kwijt waarover het gaat, maar bevestigt dat het om een mogelijk strafbaar feit gaat. Ook had hij de indruk dat zijn nummer 3 er een dubbele agenda op na hield. Ondanks gesprekken met Apeldoorn om de kwestie te laten rusten dreigde die opnieuw naar buiten te komen. ‘Om zwaarwegende redenen’ heeft Forum voor de Ouderen daarom de samenwerking beëindigd, aldus Dreesman in een mail.
In een mail die Omroep Flevoland in het bezit heeft schrijft Mary Apeldoorn dat zij niet op de kwestie wil ingaan. Zij vraagt de partij uit te leggen waarop de aantijgingen zijn gebaseerd. Apeldoorn beschuldigt de partij van smaad en kondigt aan juridische stappen te nemen.
Hoewel de partij de samenwerking met Mary Apeldoorn opzegt, zijn de kieslijsten al klaar en kan zij daar niet meer van af worden gehaald. Forum voor de Ouderen roept kiezers op Facebook op niet op Apeldoorn te stemmen.”

Na de publicatie heeft de volgende e-mailcorrespondentie tussen partijen plaatsgevonden (waarbij spel- of typefouten zijn hersteld):
-          op 7 maart 2018 om 23:25 uur een bericht van klaagster aan Schuurman:
“lk vind het schandelijk dat ik zomaar publiekelijk te schande word gezet met een totale verdraaiing van de feiten. Dat u mijn brief in handen heeft betekent dat er hiervoor een heleboel is gebeurd. lk word ook door u publiekelijk beschuldigd terwijl het allemaal leugens zijn. lk kan melden dat er meer aan de hand is en dat men mij willens en wetens heeft willen schaden. lk ga niet met u in gesprek voordat ik mijn advocaat heb gesproken, met hem heb ik vrijdag een afspraak. Ik kan u verzekeren dat de zaken door dhr. Dreesman weergegeven, aperte leugens zijn om mij te schaden. lk heb bewust de pers erbuiten gehouden en vind dat dit door mijn naam en foto te gebruiken terwijl u niet eens weet waar het over gaat, mijn eer en goede naam nogmaals door het slijk gehaald wordt. Schandelijk, ik heb er geen andere uitdrukking voor! U zult van mijn advocaat horen.”

-          op 9 maart 2018 een bericht van Schuurman aan klaagster:
“lk heb uw reactie ontvangen en ook uw reactie op Facebook gezien. Laat duidelijk zijn: ik heb u in mijn eerste mail heel helder gevraagd om een inhoudelijke reactie en toelichting, in het kader van hoor en wederhoor. Dat zijn zorgvuldige journalistieke principes die niets met door het slijk halen van uw reputatie te maken hebben. In plaats van hier op in te gaan komt u niet verder dan Omroep Flevoland het verwijt maken schandelijk bezig te zijn. U had ook inhoudelijk kunnen reageren. Wij zijn tot publicatie overgegaan, omdat de partij al dagen eerder zelf in de openbaarheid had gebracht dat zij u niet langer steunden. Dat is voor ons een nieuwsfeit om te brengen en reden geweest om een toelichting te vragen bij de partij. Daarbij is uw reactie in de brief aan de raad, die in ons bezit is, als uw weerwoord in ons bericht vermeld, inclusief de toevoeging dat u niet over de kwestie in de openbaarheid wilt praten. Daarmee is het verhaal van de partij op dat moment de enige voor ons controleerbare versie, ook al bent u een andere lezing toegedaan. Op Facebook geeft u alsnog een korte toelichting op de kwestie, die misbruik van gemeentegelden in de gemeenteraad zou betreffen. lk ben te allen tijde bereid om uw verhaal hierover van u aan te horen. Mocht u kiezen voor juridische stappen, die wachten wij die af.”

-          op 13 maart 2018 een bericht van klaagster aan hoofdredacteur Berends:
“Vorige week verscheen op Omroep Flevoland een artikel over mij die ik als laster beschouw. lk had geen weet van dit artikel. lk was die dag niet thuis en trof ‘s avonds bij thuiskomst een mail van dhr. Schuurman met het verzoek ihkv “wederhoor” contact met hem op te nemen. Aangezien het artikel al uren daarvoor was gepubliceerd was het kwaad al geschied. Het is een volkomen verdraaide weergave van de echte aanleiding geweest die slechts het doel had om mijn persoon te demoniseren en monddood te maken. De werkelijke aanleiding is helaas heel anders en wellicht aan de reacties te zien wat er werkelijk aan ten grondslag ligt. Echter is mijn reactie en weerwoord niet afgewacht maar heeft OF zonder feitenonderzoek een stuk geplaatst die uit leugens bestaat en waardoor karaktermoord op mijn persoon is gepleegd. Geloof mij: de waarheid is veel sensationeler dan het gepubliceerde artikel! Er lopen zowel civiel- als strafrechtelijke onderzoeken en die zijn niet naar mijn persoon! Deze onderzoeken liepen al toen OF het artikel plaatste! Helaas is OF op roddels afgegaan die het doel hebben de waarheid om zeep te helpen. lk had niet verwacht dat OF zich zou verlagen tot roddelpers. Dit schrijven richt ik tot u na advies van de Raad voor de Journalistiek. lk ben de mening toegedaan dat ik door uw artikel ben geschaad en heb derhalve een direct belang in rectificatie. Mijn advocaat in deze is dhr. Hommes [telefoonnummer]”

-          op 14 maart 2018 een bericht van Berends aan klaagster:
“lk neem kennis van uw reactie op onze berichtgeving van 7 maart over uw positie bij Forum voor de Ouderen. Ons bericht is een weergave van de feitelijke situatie zoals de partij die in het openbaar heeft gecommuniceerd, aangevuld met een deel uit uw schriftelijke reactie aan de partij zoals die bij ons bekend is. Verslaggever Richard Schuurman heeft u op 7 en 9 maart per mail om wederhoor en achtergronden van deze zaak gevraagd, maar u hebt er zelf voor gekozen niet inhoudelijk op de kwestie in te gaan. lk bied u de mogelijkheid alsnog openheid van zaken te geven. U kunt daarvoor contact opnemen met Richard Schuurman.”

-          diezelfde dag een bericht van de advocaat van klaagster aan Berends:
“Bedankt voor uw e-mail. Op dit moment zijn we in gesprek met het Forum voor de Ouderen om een einde te maken aan het geschil. Daarom wenst mevrouw Apeldoorn op dit moment geen uitspraken te doen over de huidige situatie.”

DE STANDPUNTEN VAN PARTIJEN

Klaagster maakt er bezwaar tegen dat het artikel is geplaatst zonder voldoende toepassing van wederhoor. Het artikel is gepubliceerd binnen één uur nadat de redactie haar had gemaild. Omdat zij die dag afwezig was, kon ze pas laat in de avond reageren. Klaagster betwist dat ze eerder die dag door Schuurman telefonisch is benaderd. Volgens haar bestond er voor de omroep geen noodzaak om tot publicatie over te gaan zonder haar reactie af te wachten, omdat de verkiezingen pas drie weken later plaatsvonden. Dat het Forum voor de Ouderen al een bericht op Facebook had geplaatst, is niet relevant; dat bericht bereikt slechts een klein publiek en daarin worden geen verdere mededelingen gedaan over de achtergronden. Verder is niet van belang dat de omroep beschikte over een brief van haar aan derden. Die brief kan niet worden opgevat als een reactie richting de omroep. Door het verhaal zonder haar reactie te publiceren is niet naar waarheid over de kwestie bericht, aldus klaagster.
Zij licht toe dat zij maanden eerder klokkenluider is geweest in verband met misbruik van gemeenschapsgelden door een gemeenteraadslid, waarover nu een strafrechtelijk onderzoek loopt. De betrokkene heeft vervolgens een haatcampagne tegen haar opgestart. Deze achtergronden van de kwestie zijn echter niet door de omroep onderzocht. Als Schuurman de moeite had genomen om op haar reactie te wachten, dan zouden er geen valse beschuldigingen aan haar adres zijn gepubliceerd. De omroep heeft zich nu laten lenen voor een wraakactie tegen haar. Van een louter feitelijk bericht is geen sprake. Op de zitting voegt klaagster hieraan toe dat Dreesman haar op 27 februari 2018 heeft meegedeeld dat er aangifte tegen haar was gedaan. Zij heeft om opheldering gevraagd bij de politie, maar daar werd niets gevonden. Hierna is zij uit de partij gezet.
Volgens klaagster heeft het handelen van de omroep haar reputatie erg geschaad. Zij heeft na de publicatie aan de omroep verzocht het artikel te verwijderen of aan te passen, maar aan dat verzoek is geen gehoor gegeven. Zij heeft niet meer gebruik gemaakt van het aanbod van de omroep om alsnog te reageren, omdat het kwaad toen al was geschied. 

Omroep Flevoland stelt hier tegenover dat de redactie op 7 maart 2018 kennisnam van het bericht op de Facebook-pagina van het Forum voor de Ouderen. Via een andere bron beschikte Schuurman over een brief van de partij aan de andere kandidaat-lijsttrekkers, die de zin bevat over klaagster dat ‘haar ware intenties om politiek actief te worden niet integer van aard zijn’. Daarnaast beschikte hij over de reactie daarop van klaagster. Verder heeft hij telefonisch contact gehad met fractievoorzitter Dreesman. Deze lichtte toe dat met klaagster afspraken waren gemaakt over een kwestie ‘naar aanleiding van signalen rond mogelijke onverkwikkelijkheden’ – waarop Schuurman aan Dreesman heeft gevraagd of het ging om een strafbaar feit – en dat klaagster zich niet aan de afspraak zou hebben gehouden om er niet over te praten. Direct daarna heeft Schuurman geprobeerd klaagster te bereiken op haar mobiele telefoon. Omdat hij geen gehoor kreeg, heeft hij haar om 13:22 uur een e-mail gestuurd. Vervolgens heeft hij gebeld met de penningmeester van de partij, mevrouw Pouw, als extra bron voor het verhaal. Zij vertelde bijna hetzelfde verhaal als Dreesman en wilde niet in detail ingaan op de kwestie. Om 14:21 uur heeft Schuurman een eerste ‘voorlopig’ bericht geschreven, in afwachting van de reactie van klaagster. Omdat de avond vorderde en een reactie van klaagster uitbleef, heeft hij met de eindredacteur overlegd of zij al dan niet tot publicatie over zouden gaan. De doorslag gaf dat het bericht al enkele dagen op de Facebook-pagina van de partij stond, dat zij beschikten over de twee brieven waarin de kwestie enigszins werd uitgelegd en dat ze de aanvullende reacties hadden van Dreesman en Pouw. Bovendien was zonder de rechtstreekse reactie van klaagster haar standpunt op hoofdlijnen bekend via haar e-mail aan de gemeenteraad. Het artikel is uiteindelijk om 20:12 uur – ruim zes uur nadat klaagster voor wederhoor was benaderd – online gezet. De publicatie bevat niets meer of minder dan een feitelijke weergave van het uit elkaar gaan van de partij en klaagster, met een toelichting van de fractievoorzitter en penningmeester.
Op de zitting voegt Berends hieraan toe dat het de laatste periode was voor de gemeenteraadsverkiezingen en dat het artikel nieuwswaardig was. Gezien de context had de redactie lang genoeg gewacht op de reactie van klaagster. Desgevraagd deelt Schuurman nog mee dat niet altijd direct wederhoor wordt verkregen, maar dat een online-publicatie kan worden aangevuld; een later verkregen reactie kan dus aan een eerder bericht worden gekoppeld.
Omroep Flevoland meent dat meer dan voldoende journalistieke arbeid is verricht om tot publicatie over te kunnen gaan. Vervolgens heeft klaagster op 7 en 9 maart meermaals de kans gekregen om alsnog inhoudelijk te reageren, wat zij helaas niet heeft gedaan.

BEOORDELING VAN DE KLACHT

In het artikel van 7 maart 2018 wordt bericht dat klaagsters ‘ware intenties om politiek actief te worden niet integer van aard [zijn]’, dat ‘afspraken waren gemaakt naar aanleiding van mogelijke onverkwikkelijkheden die rond haar hebben gespeeld’ en dat klaagster zich mogelijk schuldig zou hebben gemaakt aan het plegen van een strafbaar feit. De publicatie bevat aldus zeer ernstige beschuldigingen aan het adres van klaagster, die niet zonder deugdelijke toepassing van wederhoor gepubliceerd mochten worden.

De door Omroep Flevoland aangevoerde omstandigheden bieden onvoldoende rechtvaardiging om zonder reactie van klaagster tot publicatie over te gaan.
Gezien de ernst van de beschuldigingen mocht de omroep niet volstaan met het verwerken van een e-mail van klaagster aan derden, waarin zij had laten weten dat zij niet op de kwestie wilde ingaan. Uit dat bericht kon niet zonder meer worden afgeleid dat klaagster ook tegenover de omroep niet inhoudelijk had willen reageren op de jegens haar geuite beschuldigingen. Gelet op het feit dat sinds het Facebook-bericht van het Forum voor de Ouderen inmiddels zes dagen waren verstreken en de gemeenteraadsverkiezingen pas enkele weken later plaats zouden vinden, valt niet in te zien dat de omroep niet langer op een reactie van klaagster had kunnen wachten.
Dit leidt ertoe dat Omroep Flevoland journalistiek onzorgvuldig heeft gehandeld door het artikel te publiceren zonder reactie van klaagster.

Omroep Flevoland is vervolgens op een passende manier omgegaan met de bezwaren van klaagster en heeft een constructief voorstel gedaan om aan die bezwaren tegemoet te komen. Uit het contact tussen partijen ná de publicatie blijkt immers dat klaagster ruim de gelegenheid is geboden alsnog te reageren, zodat haar reactie aan het artikel had kunnen worden toegevoegd. Dat klaagster om haar moverende redenen hierop niet is ingegaan, kan de omroep niet worden verweten. De omroep heeft derhalve op journalistiek zorgvuldige wijze de klacht afgehandeld.

Relevant punt uit de Leidraad van de Raad: B.3

CONCLUSIE

Omroep Flevoland heeft journalistiek onzorgvuldig gehandeld door onvoldoende wederhoor bij klaagster toe te passen. De omroep heeft op journalistiek zorgvuldige wijze de klacht afgehandeld.

De Raad doet de aanbeveling aan Omroep Flevoland om deze conclusie integraal of in samenvatting te publiceren.

Zo vastgesteld door de Raad op 26 november 2018 door mw. mr. A.E. van Montfrans, voorzitter, mr. I.R.J. Barends, mw. dr. Y.M. de Haan, L.C. Hauben en mw. drs. M.M. Klaassen, leden, in tegenwoordigheid van mw. mr. D.C. Koene, secretaris.