2018/19 zorgvuldig

Samenvatting

De Volkskrant heeft niet journalistiek onzorgvuldig gehandeld door in de rubriek ‘Ombudsclown’ aandacht te besteden aan een brief van klager gericht aan de hoofdredacteur.
Klager had bij verzending rekening kunnen houden met de mogelijkheid dat de inhoud van zijn brief, die betrekking heeft op berichtgeving in de krant, voor publicatie zou worden gebruikt. Verder is duidelijk dat de column de persoonlijke mening van de Ombudsclown behelst en dat de column satirisch is bedoeld. In dat licht bezien is de gebezigde schrijfstijl niet onaanvaardbaar. Bovendien is klager geanonimiseerd en voor het grote publiek niet herkenbaar.

Conclusie van de Raad voor de Journalistiek
inzake de klacht van

X

tegen

de hoofdredacteur van de Volkskrant

De heer X te […] (klager) heeft zich op 1 december 2017 tot de Raad gewend. Naar aanleiding daarvan heeft de secretaris van de Raad klager op 7 december 2017 geïnformeerd over de klachtprocedure. Vervolgens heeft klager op 18 januari 2018 telefonisch aan de Raad meegedeeld dat hij zich op of omstreeks 10 december 2017 met zijn bezwaren tot de Volkskrant heeft gewend, daarop geen reactie heeft ontvangen en zijn klacht wenst door te zetten. Bij de beoordeling van de klacht is verder correspondentie van mevrouw C. de Vries, adjunct-hoofdredacteur, betrokken van 5 februari 2018.

De zaak is behandeld op de zitting van de Raad van 16 maart 2018 in aanwezigheid van mevrouw De Vries, de heer M. Drenthe, assistent van de hoofdredacteur, en mevrouw G. Heesakkers, Ombudsclown. Klager is daar niet verschenen.

DE FEITEN

Op 25 november 2017 is in de Volkskrant in de rubriek ‘Ombudsclown’ aandacht besteed aan een brief van klager, die hij een aantal dagen daarvoor had geschreven aan de hoofdredacteur. Volgens de inleidende tekst behandelt de rubriek ‘vragen, klachten en opmerkingen over zaken waaraan eigenlijk niets te doen is’. Het bericht luidt verder:
“Lezer [initiaal voornaam] uit [woonplaats] wilde naar eigen zeggen even iets kwijt en stuurde daarom een briefkaart. ‘Een kritische noot ten aanzien van mijn krant. Waarom wordt er in drie opeenvolgende nummers aandacht besteed aan een onbetekenend land als Zimbabwe?’
De kaart van lezer [inititaal voornaam] kwam terecht bij de Ombudsclown, inderdaad een wat onbetekenend orgaan binnen de gelederen van [initiaal voornaam]’s krant en tevens de aangewezen persoon voor lezers die even iets kwijt willen. De Ombudsclown schenkt [initiaal voornaam] de dvd van de veelgeprezen reisserie Dwars door Afrika (VPRO) van NOS-correspondent Bram Vermeulen, die de afgelopen dagen óók niet voor niets volop aandacht besteedde aan de historische gebeurtenis is Zimbabwe.”

DE STANDPUNTEN VAN PARTIJEN

Klager heeft in een brief, gericht aan de hoofdredacteur, bezwaar heeft aangetekend tegen de overdadige aandacht voor Zimbabwe, een volgens hem onbetekenend land. De hoofdredacteur heeft echter niet het fatsoen in acht genomen om op zijn brief te reageren, aldus klager. Hij was zeer verbaasd toen hij in de krant het ‘clowneske’ bericht las met als onderwerp zijn klacht. Overigens heeft hij de toegezegde dvd nooit ontvangen. Klager heeft de Raad verzocht tegen deze handelwijze in het geweer te komen.

De Volkskrant stelt hier tegenover dat de persoonlijk assistent van de hoofdredacteur, de heer Drenthe, de brief van klager in ontvangst heeft genomen en op zijn merites heeft beoordeeld. Drenthe probeert zoveel mogelijk brieven van een inhoudelijk antwoord te voorzien. De krant had in een reeks artikelen aandacht besteed aan het gedwongen aftreden van de Zimbabwaanse president Mugabe. Gezien de journalistieke relevantie van deze nieuwsgebeurtenis is de klacht van klager slechts voor kennisgeving aangenomen.
De Ombudsclown heeft een satirische rubriek, die een parodie is op de serieuze rubriek van de Ombudsman. Zij heeft een grote vrijheid in het kiezen van onderwerpen. Het gros van de klachten die zij in behandeling neemt, is expliciet aan de Ombudsclown gericht. Soms behandelt zij klachten die niet specifiek tot haar zijn gericht. Daar houdt zij rekening mee door niet de volledige naam van de klager in kwestie te publiceren. In dit geval ving de Ombudsclown een gesprek (van Drenthe) op over de brief van klager, die zij categoriseerde als een ‘klacht waar niets aan te doen is’. Zij heeft die klacht vervolgens anoniem behandeld; het was niet de bedoeling om klager te schofferen. Doorgaans verstuurt de Ombudsclown de beloofde pleister op de wonde. Bij klager ging dat helaas mis, omdat de krant zijn adres niet kon achterhalen. De krant is nog steeds bereid klager de dvd te doen toekomen.
Ten slotte merkt de krant op dat de (tweede) brief van klager van op/omstreeks 10 december, waarin hij zich beklaagt over de handelwijze van de hoofdredactie en de Ombudsclown, niet op de redactie is aangekomen. Als dat wel het geval was geweest, dan had de krant uiteraard daarop gereageerd.
Op de zitting voegt de krant hieraan desgevraagd nog toe dat zij bij voorkeur vóór de publicatie contact had gehad met klager en wellicht meer had kunnen ondernemen om hem nadien te bereiken. Het spijt de krant dat klager zich door haar handelwijze gegriefd voelt.

BEOORDELING VAN DE KLACHT

Kern van de klacht is dat de column grievend is voor klager, waarbij de krant ten onrechte gebruik heeft gemaakt van een brief van hem aan de hoofdredacteur.

Het had de redactie gesierd als zij een poging had ondernomen om klager voorafgaand aan de publicatie te bereiken, zodat klager daarmee niet werd overvallen. Het is echter niet ontoelaatbaar dat de krant zonder overleg met klager gebruik heeft gemaakt van zijn brief aan de hoofdredacteur. Klager had bij verzending rekening kunnen houden met de mogelijkheid dat de inhoud van zijn brief, die betrekking heeft op berichtgeving in de krant, voor publicatie zou worden gebruikt. De inhoud van de publicatie maakte wederhoor ook niet nodig.

Verder is voor de lezer voldoende duidelijk dat de column de persoonlijke mening van de Ombudsclown behelst en dat de column satirisch is bedoeld. In dat licht bezien is de gebezigde schrijfstijl niet onaanvaardbaar. In de publicatie komen ten aanzien van klager geen diskwalificaties voor. Daarbij komt dat klager is geanonimiseerd en door het grote publiek niet in de column kan worden herkend.
Een en ander leidt tot de conclusie dat de Volkskrant journalistiek zorgvuldig heeft gehandeld.

Relevant punt uit de Leidraad van de Raad: C.
Relevante eerdere conclusie van de Raad: RvdJ 2013/19

CONCLUSIE

De Volkskrant heeft journalistiek zorgvuldig gehandeld.

Zo vastgesteld door de Raad 4 juni 2018 door mw. mr. J.W. Bockwinkel, voorzitter, L.C. Hauben, mw. J.R. van Ooijen, H.P.M.J. Schneider en mw. M. Stenneke, leden, in tegenwoordigheid van mw. mr. D.C. Koene, secretaris.