| > Berichten > |
| OVER DE RAND - DEBAT OVER DE ETHISCHE GRENZEN VAN DE JOURNALISTIEK |
![]() Persbericht
Over de rand
Debat over de ethische grenzen van de journalistiek
De afgelopen tijd is de journalistiek veelvuldig onderwerp van discussie geweest. Bij lezers, kijkers, politici en onder de beroepsgroep zelf. Hadden tv-zenders de beelden van de enige overlevende van de vliegtuigramp in Libië wel mogen uitzenden? En hadden de kranten de foto van deze jongen wel mogen publiceren? Laat staan of een telefoongesprek met dit slachtoffer gepubliceerd had mogen worden. En wat hadden de andere media in een soortgelijke situatie gedaan?
Daarnaast werden foto’s gepubliceerd waarop de inhoud van vuilniszakken van politici te zien was. Heel persoonlijke zaken werden daarmee openbaar gemaakt.
Reden voor de Nederlandse Vereniging van Journalisten en de Raad voor de Journalistiek om een openbaar debat te organiseren over de ethische grenzen van de journalistiek. Onder leiding van Adellah Dami gaan journalisten, politici, lezers en kijkers met elkaar van gedachten wisselen over wat maatschappelijk wel of niet aanvaardbaar is. Aanwezig zijn ondermeer: Hans Laroes (NOS), Willem Schoonen (Trouw), Bart Hettema (EenVandaag), Hugo Schneider (HDC), Gertjan Schoonhoven (Elsevier), Jan Dijkgraaf (HP De Tijd), Joel Voordewind (Christen Unie), Gerard Schouw (D66) en Martijn van Dam (PvdA).
Aftrap en conclusie: Ton Herstel, voorzitter Raad voor de Journalistiek
Dinsdag 25 mei aanstaande
Aanvang 20 uur (inloop vanaf 19.30 uur)
Auditorium FD Mediagroep
(achter café-restaurant Dauphine)
Prins Bernhardplein 175, Amsterdam
Toegang is gratis
In verband met de beperkte ruimte is het aan te bevelen vooraf aan te melden. Dat kan via: www.nvj.nl/debat
Voor meer informatie over dit debat kunt u contact opnemen met:
Marc Visch (NVJ) 06 – 134 19 358
Daphne Koene (RvdJ) 020 – 31 23 930
|
| BERICHTGEVING INZAKE VLIEGRAMP TRIPOLI |
|
De berichtgeving over de vliegramp van vorige week in Tripoli en met name een artikel in De Telegraaf van 14 mei jl. – waarin is geciteerd uit een telefoongesprek met de minderjarige jongen die als enige de ramp heeft overleefd – heeft gezorgd voor een stevige maatschappelijke discussie over de vraag hoe media in dergelijke gevallen behoren te handelen.
De Raad voor de Journalistiek heeft inmiddels ruim honderd e-mails en brieven ontvangen van burgers die een uitspraak van de Raad verlangen over de handelwijze van De Telegraaf. Daarnaast is de Raad in diverse media opgeroepen zich uit te laten over verslaggeving van drama’s als deze en daarvoor criteria op te stellen.
Dat de kwestie van groot belang is voor (het publieke vertrouwen in) de journalistiek blijkt verder uit het feit dat de media in de afgelopen dagen niet alleen elkaars handelen hebben bekritiseerd, maar ook uitleg hebben gegeven over hun eigen werkwijze.
De vraag of met bepaalde publicaties de grenzen van zorgvuldige journalistiek zijn overschreden, kan de Raad (nog) niet beantwoorden. De Raad spreekt zich daarover in beginsel uit naar aanleiding van een klacht van een rechtstreeks belanghebbende en nadat het betrokken medium in de gelegenheid is gesteld op die klacht te reageren.
De Raad buigt zich op dit moment over de vraag of bij de berichtgeving in de onderhavige kwestie principiële vraagstukken aan de orde zijn, waarvoor zijn Leidraad onvoldoende handvatten biedt en waarover hij zich ambtshalve zou kunnen uitspreken. Sinds de inwerkingtreding van het nieuwe reglement van de Raad op 1 maart jl. kan de Raad eenvoudiger – en daarmee sneller – een dergelijke ambtshalve uitspraak doen. Ook zal de Raad bezien of hij een debat over dit onderwerp kan organiseren.
De Leidraad van de Raad – die onder meer een paragraaf over privacy bevat – en het Reglement voor de werkwijze van de Raad zijn op te vragen bij het secretariaat of te downloaden via www.rvdj.nl.
Amsterdam, 17 mei 2010
Voor nadere informatie:
mr. Daphne C. Koene
secretaris Raad voor de Journalistiek
tel.: 020-3123930
e-mail: raad@rvdj.nl
|
| NIEUWE VOORZITTER EN OVERIGE WISSELINGEN RAAD VOOR DE JOURNALISTIEK |
|
Tijdens zijn jaarvergadering van 20 april jl. heeft het bestuur van de Stichting Raad voor de Journalistiek met groot genoegen mr. V.H.G.L. (Victor) Lebesque (69) benoemd tot nieuwe voorzitter van de Raad voor de Journalistiek.
Lebesque is bijna 40 jaar als journalist verbonden geweest aan de Volkskrant. Naast zijn werk heeft hij rechten gestudeerd aan de Universiteit van Amsterdam. Lebesque is nu nog penningmeester van de stichting Hans Melchersfonds. Zijn activiteiten voor deze stichting zal hij in de komende maanden afbouwen, waarna hij op 1 september a.s. als voorzitter van de Raad aan de slag gaat. Lebesque volgt in die functie mr. A. (Ton) Herstel op, die sinds april 2005 voorzitter is van de Raad.
Het bestuur van de Stichting heeft afscheid genomen van de bestuursleden de heren G. van Beuzekom en G. Bielderman. Tot het bestuur zijn toegetreden de heer B. Tichelaar (manager/hoofdredacteur EO) en de heer drs. G.R. Zaal (directeur RTV N-H).
De Raad voor de Journalistiek heeft afscheid genomen van de raadsleden mevrouw drs. I. Wassenaar, drs. B.J. Brouwers en drs. L.W. Verhagen, en van plaatsvervangend secretaris mr. M.M.S. van den Berg.
De volledige samenstellingen van het bestuur en de Raad zijn te vinden op www.rvdj.nl onder ‘Stichting – bestuur’ en ‘Raad – samenstelling’.
Verder is op de vergadering het jaarverslag van de Raad over 2009 vastgesteld. Daarin is een samenvatting opgenomen van de vernieuwingen die de Raad in de afgelopen maanden heeft doorgevoerd. Voorts bevat het jaarverslag een globaal overzicht van de behandelde klachten, gerubriceerd naar onderwerp. De Raad heeft in 2009 in totaal 78 klachten ontvangen en 69 uitspraken gedaan.
Het jaarverslag kan worden bekeken en gedownload op de website van de Raad. Gedrukte exemplaren zijn op te vragen bij het secretariaat van de Raad.
Amsterdam, 23 april 2010
Raad voor de Journalistiek
Secretariaat
Postbus 12040, 1100 AA Amsterdam-Zuidoost
Hogehilweg 6, 1101 CC Amsterdam-Zuidoost
Tel: 020 – 31 23 930 / Fax: 020 – 31 23 934
E-mail: raad@rvdj.nl Website: www.rvdj.nl
|
| VERNIEUWINGEN RAAD VOOR DE JOURNALISTIEK |
|
Op 1 maart a.s. treedt een nieuw Reglement voor de werkwijze van de Raad voor de Journalistiek in werking. Dit reglement voorziet in:
- Het stimuleren van bemiddelingsactiviteiten
Een klager wordt op de mogelijkheid gewezen zijn bezwaren eerst rechtstreeks kenbaar te maken aan de verweerder (de betrokken hoofdredacteur of journalist), voordat de klacht ter beoordeling aan de Raad wordt voorgelegd. Verder wordt zowel klager als verweerder gewezen op de mogelijkheid van bemiddeling in plaats van behandeling van de klacht. (art. 4 van het Reglement)
- Vereenvoudigde procedure
Indien de voorzitter en secretaris van oordeel zijn dat de Raad evident onbevoegd is, de klager evident niet-ontvankelijk en/of de klacht evident ongegrond, wordt de klacht afgedaan op dat oordeel en wordt de klacht niet in behandeling genomen door de Raad. De klager kan tegen deze beslissing beroep aantekenen. (art. 4a van het Reglement)
- Herziening
Een beslissing van de Raad kan geheel of gedeeltelijk worden herzien op verzoek van de klager dan wel op verzoek van de verweerder die daadwerkelijk verweer heeft gevoerd. Herziening is mogelijk indien degene die herziening verzoekt aannemelijk maakt dat de beslissing van de Raad berust op ten onrechte als vaststaand of aannemelijk geoordeelde feiten. (art. 10a van het Reglement)
- Het inzetten van leden uit de ‘civil society’ (burgerleden)
Daartoe zijn de volgende personen benoemd:
De volledige tekst van het nieuwe reglement is beschikbaar op de website van de Raad (http://www.rvdj.nl/reglement) en kan worden opgevraagd bij het secretariaat.
Vanwege de uitbreiding van het secretariaat zal dit vanaf 8 maart a.s. gevestigd zijn op een nieuwe locatie:
Postadres: Postbus 12040, 1100 AA Amsterdam-Zuidoost
Bezoekadres: Hogehilweg 6, 1101 CC Amsterdam-Zuidoost
tel: 020 – 31 23 930 fax: 020 – 31 23 934
(e-mail en website wijzigen niet)
Amsterdam, 26 februari 2010
Secretariaat Raad voor de Journalistiek
|
|
DEBAT OVER OPNEMEN TELEFOONGESPREKKEN |
| vr 16 okt 2009 - Op de plenaire vergadering van de Raad van 12 oktober jl. is uitvoerig gediscussieerd over bezwaren van journalist Joep Dohmen en NRC Handelsblad tegen de uitspraak van de Raad in de zaak Habitura B.V./Dohmen en NRC (RvdJ 2009/43). In die zaak heeft de Raad geoordeeld dat Dohmen ten onrechte zijn gesprekspartner er niet van op de hoogte had gesteld dat telefoongesprekken werden opgenomen. |
| Lees verder... |
|
GEEN 'MEDIACODE GEZINSMOORDEN' |
| do 11 juni 2009 - Naar aanleiding van recente berichtgeving over familiedrama's c.q. gezinsmoorden is (opnieuw) discussie ontstaan over de vraag of media wellicht terughoudender over dergelijke kwesties zouden moeten berichten. Aan de orde is gesteld of het zinvol zou zijn een mediacode op te stellen. In dat verband is de Raad voor de Journalistiek opgeroepen zich met dit onderwerp bezig te houden. |
| Lees verder... |
|
WISSELINGEN BIJ RAAD VOOR DE JOURNALISTIEK |
| do 23 apr 2009 - Tijdens de jaarvergadering van de Raad voor de Journalistiek, die op 22 april jl. is gehouden, is de heer F. van Westerloo benoemd tot nieuwe voorzitter van de Stichting Raad voor de Journalistiek. Hij volgt de heer T.G.G. Bouwman op, die voorzitter was van de Stichting vanaf 2006 en lid van de Raad voor de Journalistiek van 2000-2006. |
| Lees verder... |
|
Rapport vergelijkend onderzoek |
| di 16 dec 2008 - De Raad voor de Journalistiek heeft met subsidie van het Stimuleringsfonds voor de Pers een vergelijkend onderzoek verricht naar Raden voor de Journalistiek in West-Europa. Aan de hand van de onderzoeksresultaten beziet het Stichtingsbestuur van de Raad voor de Journalistiek op dit moment op welke wijze de organisatie en werkwijze van de Raad verbeterd kunnen worden op het gebied van de klachtenprocedure, bemiddeling, het doen van ambtshalve uitspraken, de maatschappelijke profilering en financiering. |
| Lees verder... |
|
RAAD PRAAT MET NOVA |
| di 16 sept 2008 Naar aanleiding van twee recente uitspraken van de Raad voor de Journalistiek (RvdJ 2008/10 en 2008/23) heeft NOVA onlangs te kennen gegeven haar medewerking aan procedures bij de Raad op te schorten. De Raad betreurt deze stap van NOVA ten zeerste en heeft daarom afgelopen woensdag de kwestie met de hoofdredactie besproken. |
|
De media moeten zich steeds meer publiek verantwoorden voor hun gedragingen. Daarmee wordt ook het belang van een goed werkende Raad – als orgaan voor zelfregulering binnen de media, met een laagdrempelige klachtenprocedure – groter. De Raad werkt daarom al geruime tijd achter de schermen aan plannen tot verbetering van zijn klachtenprocedure. Zo kan op dit moment een uitbehandelde zaak niet worden heropend. Een uitspraak kan alleen worden toegelicht, niet gewijzigd. Naar verwachting zullen de hiervoor bedoelde plannen, die onder meer voorzien in meer bemiddeling en de mogelijkheid tot herziening, nog dit jaar hun beslag krijgen.
Nadat het voorgaande aan NOVA is kenbaar gemaakt, heeft de Raad geprobeerd door verduidelijking van de uitspraken, de onvrede daarover zoveel mogelijk weg te nemen.
Gebleken is dat bij de overwegingen in de uitspraak RvdJ 2008/10 helaas een ongelukkige formulering is opgenomen, met betrekking tot stukken die dateren van ná de gewraakte uitzending. Dit doet echter geen afbreuk aan de essentie van de uitspraak, die betrekking heeft op het niet toepassen van wederhoor en schending van de privacy.
Ten aanzien van de uitspraak RvdJ 2008/23 zijn, en blijven, de Raad en NOVA – kort gezegd – verdeeld over de vraag of voor één van de gewraakte uitzendingen voldoende bronnenonderzoek was verricht. NOVA meent bovendien dat de Raad, door de wijze van berichtgeving te veroordelen, het principe van hoor en wederhoor heeft uitgehold.NOVA begrijpt niet dat de Raad de klacht inzake het niet juist toepassen van wederhoor ongegrond heeft verklaard, maar het verwijt van eenzijdige berichtgeving wél gegrond heeft verklaard. NOVA stelt zich op het standpunt dat deze oordelen tegenstrijdig zijn en dat het dus ‘van tweeën een’ is. Dat standpunt wordt echter niet door de Raad gedeeld, want bij de beoordeling van klachten over beschuldigende berichtgeving stelt de Raad doorgaans twee vragen: 1) is sprake van voldoende grondslag voor de beschuldigingen? en 2) is wederhoor toegepast? Dat de vervulling van de ene journalistieke plicht niet automatisch de vervulling van de andere ‘dekt’, volgt overigens ook uit de leidraad van de Raad (punten 2.3.1. en 2.3.3). Het is dus zeer wel mogelijk, dat de Raad – zoals in dit geval – concludeert dat aan de ene journalistieke plicht wél is voldaan, maar aan de andere níet.
Het staat een medium uiteraard vrij een bepaalde uitspraak van de Raad ter discussie te stellen. Dat neemt niet weg dat voor het functioneren van de Raad een groot draagvlak vanuit de sector noodzakelijk is. Wordt dat draagvlak te klein, dan dreigt mogelijk ingrijpen door de overheid. De Raad spreekt dan ook de hoop uit dat NOVA, gelet op het voorgaande, haar besluit in heroverweging neemt en daarop zal terugkomen.
Amsterdam, 16 september 2008
Voor nadere informatie:
mr. Daphne C. Koene
secretaris Raad voor de Journalistiek
tel.: 020-6735727
e-mail: raad@rvdj.nl
|
|
Aanpassing Leidraad Raad voor de Journalistiek |
| ma 5 mei 2008 - De Raad voor de Journalistiek heeft in de loop der jaren algemene standpunten geformuleerd die op eigen initiatief zijn ontwikkeld dan wel in oordelen over klachten tegen journalisten en media zijn vastgelegd. De standpunten over wat de Raad wel of niet vindt passen bij de maatschappelijke verantwoordelijkheid van de journalist, zijn samengevat en per onderwerp gegroepeerd in een leidraad die de Raad op zijn jaarvergadering van 24 april 2007 heeft gepresenteerd. De Raad beziet zo nodig, en in elk geval jaarlijks, of het opportuun is de leidraad aan te passen. Uitspraken van de Raad in 2007 en begin 2008 over internetzaken - RvdJ 2007/7, RvdJ 2007/38, RvdJ 2007/67 en RvdJ 2008/6-2008/8 - en de groeiende journalistieke praktijk met betrekking tot reacties op websites maken aanvulling van de leidraad gewenst. De Raad heeft op zijn jaarvergadering van 22 april 2008 besloten de leidraad te wijzigen als volgt: |
| Lees verder... |
|
BERICHTGEVING INZAKE VERMISSING NATALEE HOLLOWAY |
| za 9 febr 2008 - Naar aanleiding van de uitzending van Peter R. de Vries over de vermissing van Natalee Holloway en de rol die Joran van der Sloot daarbij mogelijk zou hebben gespeeld, en berichten daarover in andere media, is discussie ontstaan over de vraag hoe media over een dergelijke zaak zouden behoren te berichten. In dit verband acht de Raad voor de Journalistiek het zinvol te wijzen op een aantal algemene uitgangspunten die zijn vastgelegd in de Leidraad van de Raad (op te vragen bij het secretariaat of te downloaden via www.rvdj.nl) |
| Lees verder... |
|
RAAD KRIJGT SUBSIDIE BEDRIJFSFONDS VOOR VERGELIJKEND ONDERZOEK |
| vr 29 juni 2007 - De Raad voor de Journalistiek heeft eind vorig jaar een aanvraag bij het Bedrijfsfonds voor de Pers ingediend voor subsidiering van een vergelijkend onderzoek naar Raden voor de Journalistiek in West-Europa. Het Bedrijfsfonds heeft nu besloten een uitkering van maximaal 50.000,-- euro beschikbaar te stellen. |
| Lees verder... |
|
BERICHTGEVING OVER FAMILIEDRAMA'S |
| di 13 mrt 2007 - Naar aanleiding van recente berichtgeving over familiedrama's is discussie ontstaan over de vraag of media wellicht terughoudender over dergelijke drama's zouden moeten berichten. In dit verband acht de Raad voor de Journalistiek het zinvol te wijzen op uitspraken die hij in vergelijkbare zaken heeft gedaan. |
| Lees verder... |
|
JOURNALISTIEKE NORMEN |
| vr 10 febr 2006 - Er is de laatste tijd veel te doen over de werkwijze van journalisten. Zowel naar aanleiding van de Deense cartoons van de profeet Mohammed als, in heel ander verband, door PvdA-voorzitter Van Hulten is de vraag opgeworpen of journalisten onderworpen zouden moeten worden aan een code. |
| Lees verder... |
|
INVOERING KLACHTENTERMIJN |
| di 22 febr 2005 - De Raad voor de Journalistiek behandelt voortaan alleen klachten indien deze zijn ingediend binnen zes maanden na een gewraakte publicatie. Slechts als sprake is van bijzondere omstandigheden zal van deze nieuwe regel worden afgeweken. |
| Lees verder... |
|
RECORD AANTAL UITSPRAKEN |
| do 20 jan 2005 - Nog nooit heeft de Raad voor de Journalistiek in één jaar zoveel klachten afgehandeld als in 2004. Was er in 2003 zeventig keer uitspraak gedaan, afgelopen jaar steeg dat tot 100, een record in de ruim vierenveertigjarige geschiedenis van de Raad. |
| Lees verder... |
|
OPMERKELIJKE GROEI KLACHTEN |
| do 8 juli 2004 - In het eerste halfjaar van 2004 heeft de Raad voor de Journalistiek 53 klachten ontvangen. Dit is ruim zestig procent meer dan in het eerste halfjaar van 2003, waarin de Raad 33 klachten ontving. |
| Lees verder... |
|
GRENZEN IN DE JOURNALISTIEK |
| vr 31 okt 2003 - Wanneer gaat de privacy van geïnterviewden boven de vrijheid van de journalist? Wanneer is wederhoor een journalistieke verplichting? Wanneer mogen journalisten iemand met een draaiende camera overvallen? |
| Lees verder... |
|
GROTE MEERDERHEID VAN MEDIA PUBLICEERT UITSPRAKEN |
| vr 31 okt 2003 - In de jaren 2000, 2001 en 2002 heeft de Raad voor de Journalistiek 190 uitspraken gedaan. In bijna 40% daarvan (73 maal) werd de klacht geheel of gedeeltelijk gegrond verklaard. |
| Lees verder... |
|
ALGEMENE UITSPRAAK INZAKE EMBARGO'S |
| ma 8 sept 2003 - Met enige regelmaat krijgt de Raad voor de Journalistiek te maken met conflicten rond het embargo. Deze conflicten ontstaan vaak uit onbegrip over de betekenis en de hantering van een embargo. In de dagelijkse praktijk van de journalistiek en voorlichting rijzen - ook met de komst van internet - nogal eens problemen met een embargo zonder dat deze aan de Raad worden voorgelegd. |
| Lees verder... |
|
VERSNELDE PROCEDURE |
| di 31 dec 2002 - De Raad voor de Journalistiek kent met ingang van 1 januari 2003 een versnelde procedure, waarbij een klacht binnen een maand kan worden behandeld. De uitspraak zal uiterlijk twee weken later worden gedaan. |
| Lees verder... |
PRINTVERSIE

